Dobosze rozdane!

12 grudnia 2016 roku w Pałacu Działyńskich na poznańskim Starym Rynku rozdano honorowe nagrody Zarządu Głównego Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego. 

Nagroda jest przyznawana już od 20 lat. Wśród laureatów są m.in. prof. Janusz Karwat czy dr Marek Rezler. W tym roku statuetki za popularyzację Powstania Wielkopolskiego otrzymali dr Stanisław Jędraś, Wojciech Kicman, Zbigniew Zwierzykowski oraz Muzeum Okręgowe w Lesznie. 

Dr Stanisław Jędraś –  doktor nauk geograficznych, emerytowany nauczyciel, regionalista i społecznik zasłużony dla kultywowania pamięci o Powstaniu Wielkopolskim 1918/1919 w południowej Wielkopolsce. Jest autorem i współautorem kilkuset publikacji dotyczących regionu leszczyńskiego. Do najważniejszych należą:

„Kalendarium Miasta Leszna”, „Słownik Biograficzny Leszna”, „Franciszek Rajewski - zasłużony pedagog”, „Osieczna i jej dzieje”, „Gmina Osieczna”, „Zeszyty Osieckie”, „Gmina Pakosław: zielona kraina nad Orlą”. Posiada w swoim dorobku wiele publikacji dotyczących Powstania Wielkopolskiego, m.in. :

publikacje książkowe :

„80. rocznica powrotu Rawicza do Polski”,

„Miasto i gmina Bojanowo [pow. Rawicz]”,

„Miejska Górka [pow. Rawicz] w Powstaniu Wielkopolskim”,

„Ziemia rawicka w powstaniu wielkopolskim 1918- 1919”,

„Gmina Lipno”,

artykuły powstańcze (głównie w „Panoramie Leszczyńskiej”), a wśród nich m.in:

„ 5 Stycznia”

„Bitwy o Rawicz : powstanie wielkopolskie”,

„Drugi pogrzeb osieckich powstańców”,

„Jak powstańcy rozbroili niemiecki patrol”,

„Przed 70 laty [w Słupi Kapitulnej, pow. Rawicz]”,

„Trudny dzień”

„Wydarzenia w Miejskiej Górce [pow. Rawicz] na przełomie 1918/1919 roku”

„Zielona Wieś [pow. Rawicz] w Powstaniu Wielkopolskim”,

„Chorąży Wincenty Brzeskwiniewicz”,

„Kapelan powstańców [wielkopolskich na ziemi rawickiej]”,

„Powstaniec Franciszek Mądry”,

„Bernard Śliwiński”,

„Powstaniec Stanisław Węcłaś [1885-1941]”,

„Powstaniec i społecznik : Kazimierz Wrzeszcz ze Śląskowa [pow. Leszno]”,

„Archiwum fotograficzne”,

„Działalność ks. prałata Pawła Steinmetza -1876-1940- patrioty i powstańca”

Stanisław Jędraś jest również uznanym prelegentem. Wielokrotnie wygłaszał referaty związane z historią Powstania m.in. podczas spotkań

z historykami i regionalistami  w poznańskim Odwachu.

           

Wojciech Kicman – regionalista z Piły, długoletni pracowni górnictwa naftowego, instruktor ZHP w stopniu hm. Swoje zainteresowania badawcze skupił na  dokumentowaniu  udziału mieszkańców Piły i pow. pilskiego w Powstaniu Wielkopolskim 1918-1919 jak również wydarzeń z tym związanych. Upamiętnił i upowszechnił przebieg Powstania Wielkopolskiego na froncie północnym w wielu publikacjach, których był autorem i współautorem m.in.: „Powrót orła – Powstanie Wielkopolskie 1918/1919 na Ziemi Pilskiej”, „Pułkownik Kazimierz Rybicki Powstaniec Wielkopolski 1918-1919”, „Powstańcy Wielkopolscy 1918-1919 z Glesna – ks. dziekan Ignacy Kowalski, ppor Emilia Chłapowska, por Mieczysław Chłapowski”, „Ks. Mieczysław Buławski, 19.09.1985 – 18.01.1949”, „Franciszek Murach. Powstaniec Wielkopolski 1918-1919 z Wyrzyska. Patron 6. Drużyny Harcerskiej Sokoły”, „Podporucznik Antoni Knajdek. Powstaniec Wielkopolski 1918-1919  z Łobżenicy”, „Kiedy Ojczyzna wezwała – Powstanie Wielkopolskie 1918-1919 na Ziemi Pilskiej”, „Franciszek Toboła. Powstaniec Wielkopolski i Śląski. Pierwszy prezydent Piły”, „Józef Marciniak 1896 – 1941. Powstaniec Wielkopolski. Strażnik Graniczny. Żołnierz września 1939”. Ponadto Wojciech Kicman opracował 48 biogramów do wydawnictw Zarządu Głównego Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego „Powstańcy Wielkopolscy. Biogramy uczestników Powstania Wielkopolskiego 1918-1919”oraz ponad 150 biogramów do wydawnictw regionalnych. Jest autorem kilku artykułów w „Kronice Wielkopolski” i „Wielkopolskim Powstańcu”. Wojciech Kicman jest także inicjatorem postawienia obelisków upamiętniających czyn powstańczy w: Białośliwiu, Dębnie, Gleśnie i Pile oraz odsłonięcia tablic pamiątkowych w Kosztowie, Miasteczku Krajeńskim, Wysokiej i Pile. Jest cenionym prelegentem. Popularyzuje Powstanie Wielkopolskie występując

w środkach masowego przekazu i biorąc często udział w spotkaniach środowiskowych, zwłaszcza na terenie szkół.

Zbigniew Zwierzykowski – historyk, regionalista, publicysta i kolekcjoner. Jest absolwentem Wydziału Elektrycznego Politechniki Poznańskiej; piastował szereg funkcji kierowniczych w cementowni KUJAWY. Posiada bogate zbiory pamiątek związanych szczególnie z regionem pałuckim z zakresu numizmatyki, medalierstwa, filokartystyki, falerystyki i bibliofilstwa. Powstanie Wielkopolskie  jest głównym tematem jego zainteresowań historycznych, kolekcjonerskich i publicystycznych.  Jego zbiory w zakresie falerystyki powstańców wielkopolskich i powstańczych organizacji kombatanckich są imponujące i przewyższają zbiory wielu muzeów. Podobnie bardzo bogata jest jego kolekcja medali artystycznych o tematyce powstańczej oraz zbiory bibliograficzne o tej tematyce. Zbiory te udostępniane są publicznie na licznych wystawach organizowanych w szkołach, bibliotekach i muzeach. Wystawy w szkołach łączone są z prelekcjami dla młodzieży, podczas których propaguje wiedzę regionalną

i historyczną, szczególnie dotyczącą zwycięskiego zrywu niepodległościowego Wielkopolan. Prowadzi również działalność publicystyczną. Jest autorem pięciu albumów z dawną ikonografią gmin pałuckich. Publikowanie tych albumów jest zamierzeniem ciągłym i jest obecnie kontynuowane. Jest współautorem nowej monografii miasta Żnina, opracował w niej rozdziały dotyczące przebiegu Powstania Wielkopolskiego oraz rozwoju przemysłu w tym mieście. Rozdział monografii poświęcony wyzwoleniu tego miasta przez Powstańców Wielkopolskich jest najdokładniejszym i najobszerniejszym opracowaniem, jakie w historiografii Polskiej poświęcono temu miastu. Był również współautorem „Słownika biograficznego powstańców wielkopolskich z powiatu żnińskiego”.

Muzeum Okręgowe w Lesznie – instytucja szczególnie zasłużona w kultywowaniu pamięci o Powstaniu Wielkopolskim 1918/1919. Muzeum prowadzi od wielu lat działalność, której celem jest przybliżanie mieszkańcom regionu dziejów  tego zrywu niepodległościowego w południowo-zachodniej Wielkopolsce. Wiedza o Powstaniu  popularyzowana i utrwalana jest m.in. poprzez  gromadzenie różnych pamiątek oraz działalność wystawienniczą i edukacyjną. W budynku Muzeum Okręgowego na pl. Metziga,  na wystawie stałej  „Dzieje Leszna”, zorganizowano ekspozycję ukazującą, przyczyny, przebieg i skutki powstania. Leszczyńskie Muzeum było również organizatorem wielu  wystaw czasowych, w tym dużych rocznicowych np.  z okazji 90. rocznicy wybuchu Powstania, która nosiła tytuł: „W 90. Rocznicę Powstania Wielkopolskiego 1918/1919 – Grupa Leszno”. Z okazji tej rocznicy wydano rocznicowy plakat oraz publikację pt. „W 90-tą rocznicę Powstania Wielkopolskiego 1918/1919”. Od wielu lat pracownicy Działu Historii prowadzą  lekcje muzealne pt. „Powstanie Wielkopolskie 1918/1919”. Prowadzone były i są wykłady dla członków Klubu Seniora, uczestników Uniwersytetu Trzeciego Wieku oraz prelekcje dla młodzieży w Lesznie, Gostyniu, Kościanie i Rawiczu. W ramach współpracy ze szkołami miasta Leszna i regionu, Muzeum, udostępnia materiały promujące Powstanie, które wykorzystywane są przy okazji wystaw okazjonalnych lub uroczystości szkolnych, chociażby z okazji nadania imienia Powstańców Wielkopolskich. M.in. w 2002 r. zorganizowano w Zespole Szkół Gminnych Wijewo w Brennie  wystawę czasową  „Powstańcom cześć i chwała”. W kwietniu 2006 r. zorganizowane zostało w Lesznie, przy współpracy Muzeum, „XV Ogólnopolskie Seminarium Historyków Powstania Wielkopolskiego n.t. Grupa „Leszno” Powstania Wielkopolskiego 1918-1919”. Pokłosiem tego seminarium jest wydawnictwo pt. „Mocą Bóg, celem Ojczyzna. Powstanie Wielkopolskie 1918-1919”. W grudniu 2015 r. w Lesznie odbył się panel historyczny pt. „Niedocenione Powstanie”. W 2009 r. Muzeum we współpracy z Archiwum Państwowym w Lesznie, Instytutem  im. gen. dyw. Stefana „Grota” Roweckiego w Lesznie oraz ze Stowarzyszeniem Oficerów Rezerwy 69. Leszczyńskiego pplot. zorganizowało w Bibliotece Publicznej w Koszalinie  sesję naukową pt. „W 90. rocznicę Powstania Wielkopolskiego 1918/1919. Grupa „Leszno”. Inną formą propagowania dziejów Powstania Wielkopolskiego są publikacje pracowników Muzeum, w tym m.in.: „17 Pułk Ułanów i 55 Pułk Piechoty w obronie ojczyzny 1919/1920 – 1939”, „Poległych lista pamięci”, „Śmigiel w Powstaniu Wielkopolskim 1918/1919 (szkice)”, „Śliwiński Stanisław Bernard”. W 2014 r.  Muzeum  było współorganizatorem „Rajdu pieszego” -   szlakiem miejsc pamięci, z okazji 95. rocznicy Powstania Wielkopolskiego i 94. rocznicy powrotu Leszna do Macierzy.