12 grudnia 2016 roku w Pałacu Działyńskich na poznańskim Starym Rynku rozdano honorowe nagrody Zarządu Głównego Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego.
Nagroda jest przyznawana już od 20 lat. Wśród laureatów są m.in. prof. Janusz Karwat czy dr Marek Rezler. W tym roku statuetki za popularyzację Powstania Wielkopolskiego otrzymali dr Stanisław Jędraś, Wojciech Kicman, Zbigniew Zwierzykowski oraz Muzeum Okręgowe w Lesznie.
Dr
Stanisław Jędraś – doktor nauk geograficznych, emerytowany
nauczyciel, regionalista i społecznik zasłużony dla kultywowania pamięci o
Powstaniu Wielkopolskim 1918/1919 w południowej Wielkopolsce. Jest autorem i współautorem kilkuset publikacji dotyczących regionu
leszczyńskiego. Do najważniejszych należą:
„Kalendarium Miasta Leszna”, „Słownik Biograficzny Leszna”, „Franciszek Rajewski - zasłużony pedagog”, „Osieczna i jej dzieje”, „Gmina Osieczna”, „Zeszyty Osieckie”, „Gmina Pakosław: zielona kraina nad Orlą”. Posiada
w swoim dorobku wiele publikacji dotyczących Powstania Wielkopolskiego, m.in. :
publikacje
książkowe :
„80.
rocznica powrotu Rawicza do Polski”,
„Miasto
i gmina Bojanowo [pow. Rawicz]”,
„Miejska
Górka [pow. Rawicz] w Powstaniu Wielkopolskim”,
„Ziemia
rawicka w powstaniu wielkopolskim 1918- 1919”,
„Gmina
Lipno”,
artykuły
powstańcze (głównie w „Panoramie
Leszczyńskiej”), a wśród nich m.in:
„ 5
Stycznia”
„Bitwy
o Rawicz : powstanie wielkopolskie”,
„Drugi
pogrzeb osieckich powstańców”,
„Jak
powstańcy rozbroili niemiecki patrol”,
„Przed
70 laty [w Słupi Kapitulnej, pow. Rawicz]”,
„Trudny
dzień”
„Wydarzenia
w Miejskiej Górce [pow. Rawicz] na przełomie 1918/1919 roku”
„Zielona
Wieś [pow. Rawicz] w Powstaniu Wielkopolskim”,
„Chorąży
Wincenty Brzeskwiniewicz”,
„Kapelan
powstańców [wielkopolskich na ziemi rawickiej]”,
„Powstaniec
Franciszek Mądry”,
„Bernard
Śliwiński”,
„Powstaniec
Stanisław Węcłaś [1885-1941]”,
„Powstaniec
i społecznik : Kazimierz Wrzeszcz ze Śląskowa [pow. Leszno]”,
„Archiwum
fotograficzne”,
„Działalność
ks. prałata Pawła Steinmetza -1876-1940- patrioty i powstańca”
Stanisław Jędraś jest również uznanym
prelegentem. Wielokrotnie wygłaszał referaty związane z historią Powstania
m.in. podczas spotkań
z historykami i regionalistami w
poznańskim Odwachu.
Wojciech Kicman – regionalista z Piły, długoletni pracowni górnictwa
naftowego, instruktor ZHP w stopniu hm. Swoje zainteresowania badawcze skupił
na dokumentowaniu udziału mieszkańców Piły i pow. pilskiego w Powstaniu Wielkopolskim 1918-1919 jak również wydarzeń z tym związanych. Upamiętnił
i upowszechnił przebieg Powstania Wielkopolskiego na froncie północnym w wielu
publikacjach, których był autorem i współautorem m.in.: „Powrót
orła – Powstanie Wielkopolskie 1918/1919 na Ziemi Pilskiej”, „Pułkownik
Kazimierz Rybicki Powstaniec Wielkopolski 1918-1919”, „Powstańcy
Wielkopolscy 1918-1919 z Glesna – ks. dziekan Ignacy Kowalski, ppor Emilia
Chłapowska, por Mieczysław Chłapowski”, „Ks.
Mieczysław Buławski, 19.09.1985 – 18.01.1949”, „Franciszek
Murach. Powstaniec Wielkopolski 1918-1919 z Wyrzyska. Patron 6. Drużyny Harcerskiej Sokoły”, „Podporucznik
Antoni Knajdek. Powstaniec Wielkopolski 1918-1919 z Łobżenicy”, „Kiedy
Ojczyzna wezwała – Powstanie Wielkopolskie 1918-1919 na Ziemi Pilskiej”, „Franciszek
Toboła. Powstaniec Wielkopolski i Śląski. Pierwszy prezydent Piły”, „Józef
Marciniak 1896 – 1941. Powstaniec Wielkopolski. Strażnik Graniczny. Żołnierz
września 1939”. Ponadto
Wojciech Kicman opracował 48 biogramów do wydawnictw Zarządu Głównego
Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego „Powstańcy Wielkopolscy. Biogramy
uczestników Powstania Wielkopolskiego 1918-1919”oraz ponad 150 biogramów do
wydawnictw regionalnych. Jest
autorem kilku artykułów w „Kronice Wielkopolski” i „Wielkopolskim Powstańcu”. Wojciech
Kicman jest także inicjatorem postawienia obelisków upamiętniających czyn
powstańczy w: Białośliwiu, Dębnie, Gleśnie i Pile oraz odsłonięcia tablic
pamiątkowych w Kosztowie, Miasteczku Krajeńskim, Wysokiej i Pile. Jest
cenionym prelegentem. Popularyzuje Powstanie Wielkopolskie występując
w środkach masowego przekazu i biorąc często udział w spotkaniach środowiskowych, zwłaszcza na terenie szkół.
Zbigniew Zwierzykowski –
historyk, regionalista, publicysta i kolekcjoner. Jest absolwentem Wydziału Elektrycznego
Politechniki Poznańskiej; piastował szereg funkcji kierowniczych w cementowni
KUJAWY. Posiada
bogate zbiory pamiątek związanych szczególnie z regionem pałuckim z zakresu numizmatyki, medalierstwa, filokartystyki, falerystyki i
bibliofilstwa. Powstanie
Wielkopolskie jest głównym tematem jego
zainteresowań historycznych, kolekcjonerskich i publicystycznych. Jego zbiory w zakresie falerystyki powstańców
wielkopolskich i powstańczych organizacji kombatanckich są imponujące i
przewyższają zbiory wielu muzeów. Podobnie bardzo bogata jest jego kolekcja
medali artystycznych o tematyce powstańczej oraz zbiory bibliograficzne o tej
tematyce. Zbiory
te udostępniane są publicznie na licznych wystawach organizowanych w szkołach, bibliotekach i muzeach. Wystawy w szkołach łączone są z prelekcjami dla młodzieży, podczas których propaguje wiedzę regionalną
i historyczną, szczególnie dotyczącą zwycięskiego zrywu niepodległościowego
Wielkopolan. Prowadzi również działalność
publicystyczną. Jest autorem pięciu albumów z dawną ikonografią gmin pałuckich.
Publikowanie tych albumów jest zamierzeniem ciągłym i jest obecnie kontynuowane. Jest
współautorem nowej monografii miasta Żnina, opracował w niej rozdziały
dotyczące przebiegu Powstania Wielkopolskiego oraz rozwoju przemysłu w tym
mieście. Rozdział monografii poświęcony wyzwoleniu tego miasta przez Powstańców
Wielkopolskich jest najdokładniejszym i najobszerniejszym opracowaniem, jakie w
historiografii Polskiej poświęcono temu miastu. Był również współautorem
„Słownika biograficznego powstańców wielkopolskich z powiatu żnińskiego”.
Muzeum Okręgowe w Lesznie
– instytucja szczególnie zasłużona w kultywowaniu pamięci o Powstaniu Wielkopolskim 1918/1919. Muzeum
prowadzi od wielu lat działalność, której celem jest przybliżanie mieszkańcom
regionu dziejów tego zrywu
niepodległościowego w południowo-zachodniej Wielkopolsce. Wiedza
o Powstaniu popularyzowana i utrwalana
jest m.in. poprzez gromadzenie różnych
pamiątek oraz działalność wystawienniczą i edukacyjną. W
budynku Muzeum Okręgowego na pl. Metziga,
na wystawie stałej „Dzieje
Leszna”, zorganizowano ekspozycję ukazującą, przyczyny, przebieg i skutki
powstania. Leszczyńskie
Muzeum było również organizatorem wielu
wystaw czasowych, w tym dużych rocznicowych np. z okazji 90. rocznicy wybuchu Powstania,
która nosiła tytuł: „W 90. Rocznicę Powstania Wielkopolskiego 1918/1919 – Grupa
Leszno”. Z okazji tej rocznicy wydano rocznicowy plakat oraz publikację pt. „W
90-tą rocznicę Powstania Wielkopolskiego 1918/1919”. Od
wielu lat pracownicy Działu Historii prowadzą
lekcje muzealne pt. „Powstanie Wielkopolskie 1918/1919”. Prowadzone
były i są wykłady dla członków Klubu Seniora, uczestników Uniwersytetu
Trzeciego Wieku oraz prelekcje dla młodzieży w Lesznie, Gostyniu, Kościanie i
Rawiczu. W
ramach współpracy ze szkołami miasta Leszna i regionu, Muzeum, udostępnia
materiały promujące Powstanie, które wykorzystywane są przy okazji wystaw
okazjonalnych lub uroczystości szkolnych, chociażby z okazji nadania imienia
Powstańców Wielkopolskich. M.in.
w 2002 r. zorganizowano w Zespole Szkół Gminnych Wijewo w Brennie wystawę czasową „Powstańcom cześć i chwała”. W
kwietniu 2006 r. zorganizowane zostało w Lesznie, przy współpracy Muzeum, „XV
Ogólnopolskie Seminarium Historyków Powstania Wielkopolskiego n.t. Grupa
„Leszno” Powstania Wielkopolskiego 1918-1919”. Pokłosiem tego seminarium jest wydawnictwo
pt. „Mocą Bóg, celem Ojczyzna. Powstanie Wielkopolskie 1918-1919”. W grudniu 2015 r. w Lesznie odbył się
panel historyczny pt. „Niedocenione Powstanie”. W
2009 r. Muzeum we współpracy z Archiwum Państwowym w Lesznie, Instytutem im. gen. dyw. Stefana „Grota” Roweckiego w
Lesznie oraz ze Stowarzyszeniem Oficerów Rezerwy 69. Leszczyńskiego pplot. zorganizowało w
Bibliotece Publicznej w Koszalinie sesję
naukową pt. „W 90. rocznicę Powstania Wielkopolskiego 1918/1919. Grupa
„Leszno”. Inną
formą propagowania dziejów Powstania Wielkopolskiego są publikacje pracowników
Muzeum, w tym m.in.: „17 Pułk Ułanów i 55 Pułk Piechoty w obronie
ojczyzny 1919/1920 – 1939”, „Poległych
lista pamięci”, „Śmigiel
w Powstaniu Wielkopolskim 1918/1919 (szkice)”, „Śliwiński
Stanisław Bernard”. W
2014 r. Muzeum było współorganizatorem „Rajdu pieszego”
- szlakiem miejsc pamięci, z okazji 95.
rocznicy Powstania Wielkopolskiego i 94. rocznicy powrotu Leszna do Macierzy.






